Bosna-Hersek Blog 2/10: Güzelliğin Kaosla Dansı: Bosna Hersek (Şaşırtıcı Gerçekler-2)

Instagram:  gezenpati_, Facebook: @GezenPatii  

Önceki yazımız için buraya tıklayınız.

Blog 2: Güzelliğin Kaosla Dansı: Bosna Hersek (Şaşırtıcı Gerçekler-2)

Bosna Hersek Federasyon’u ise 10 kantondan oluşmaktadır. Bu kantonlar özerk bir yapıya sahiptir. Bu durumda 10 tane devletçik söz konusudur. Bu durumda ülke haritası şu şekilde olmalıdır:

 

Bosna Hersek yönetim birimleri. Mor alanlar Republika Srpska (Sırp Cumhuriyeti), kuzeyde Republika Srpska’yı coğrafi olarak ikiye bölen Brčko yönetim birimi ve 10 kantondan oluşan Federasyon. Anlaşılması kolay olsun diye halkların baskın olduğu yerlerde, o yöre halkının kullandığı bayraklarla işaretleme yaptık (Kanton 10 ve Hersek kantonlarında bulunan üçüncü bayrak Hırvatistan’a ait)

https://libraryeuroparl.files.wordpress.com/2014/01/bosnian-croats2.jpg

Kafanızın karışmadığını umuyoruz!

Haritanın çözümlenmesini yapabilmek amacıyla biraz yazımsal anlatım yapmakta fayda var. 1990’lı yıllarda yaşanan iç savaş ülkenin demografik yapısı inanılmaz şekilde değiştirmiş. Bir zamanlar Sırpların yaşadığı yerlere Boşnaklar, Boşnakların yaşadığı yerlere Sırplar yerleşmiş, halklar, kitleler halinde oradan oraya sürüklenmişler. Demografik değişimlerin istatistikleri ve haritaları internette mevcut; ancak, biz şu andaki duruma konsantre olacağız ve aklınızı daha fazla karıştırmamaya çalışacağız.

Brčko Yönetim Birimi

İç  savaşın bitlminden sonra ülke yönetim açısından Federasyon ve Sırp Cumhuriyeti olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Nüfusu 100 bini bile bulmayan Brčko şehrinin çok karmaşık demografik yapısı nedeniyle Brčko halkı hangi yönetime dahil olacakları konusunda bir türlü uzlaşmaya varamayınca, şehre özerk bir yapı kazandırılmış ve her iki yönetimden de bağımsız tutulmuştur.

Republika Srpska (Sırp Cumhuriyeti)

Bosna Hersek’in yüzölçümünün neredeyse yarısı Sırp Cumhuriyeti topraklarıdır ve 3,8 milyonluk nüfusun 1,4 milyonu bu sınırlar içinde yaşar. Sırp Cumhuriyeti’nin %82’si Sırp, %14’ü Boşnak, %2.5’i Hırvat’tır. Yönetim neredeyse tamamen Sırplar tarafından gerçekleştirilir. Sırbistan ülkesinin bir parçasıymış gibi yaşarlar.

Bosna Hersek’in kuzey ve doğusunda bulunan iki ayrı toprak parçası vardır ve bu topraklar Brčko Yönetim Birimi tarafından ikiye bölünür. Ancak, Federasyon gibi kantonları bulunmamaktadır.

Republika Srpska’nın yönetimsel başkenti Banja Luka’dır ve aynı zamanda Republika Srpska’nın en büyük şehridir.

Belgrad Blog’umuzda Yugoslavya’nın tarihini anlatırken şöyle bir harita paylaşmıştık (Eski Yugoslavya – Blog 1): 

Şimdi, Bosna Hersek sınırları içinde neden yeşilin iki ayrı tonunu kullandıklarını anlayabilirsiniz…

Bosna Hersek Federasyonu

3,8 milyonluk nüfusun 2,3 milyonu Federasyon sınırları içinde yaşıyor. Halkın %70’i Boşnak, %22.5’i Hırvat, %2.5’i Sırp’tır.

Federasyon’un başkenti Saraybosna, orijinal adıyla Sarajevo’dur.

Federasyon 10 kantondan oluşur ve her kantonun yapısı ve karakteri diğerinden farklıdır. Federasyon içinde yaşayan Hırvatlar Hırvatistan bayrağı kullanırlarken, Sırplar ise Sırbistan bayrağının renklerini kullanmaktadırlar. Bu nedenle, bilinen Bosna Hersek bayrağı, pratikte sadece Müslüman Boşnaklar tarafından kullanılmaktadır.

Bosna ve Hersek aslında farklı coğrafi bölgeleri tarif ediyor. Ülkenin orta kısımları Bosna olarak isimlendirilirken, güneyindeki topraklar Hersek olarak isimlendiriliyor. Zaten Hersek adına sahip iki tane kanton bulunmaktadır:

– Batı Hersek

– Hersek-Neretva.

Neyse ki Bosna ve Hersek coğrafyalarının politik bir ayrımcılığı bulunmamaktadır.

Boşnaklar daha çok ülkenin ortasında ve kuzeybatısındaki Una-Sana kantonunda yaşıyorlar. Kanton 10’da ise Hırvatlar ve Sırplar daha yoğun olarak yaşamaktalar. Hersek kantonlarının özellikle de Hırvatistan sınırına yakın bölgelerinde ise Hırvatlar daha yoğun yaşamaktadırlar.

Federasyon başkenti Saraybosna’nın yönetimi adaletli bir yönetim amaçlanarak, sırayla Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatlar tarafından idare edilmesine karar verilmiş. Ancak, ortaya adaletin dışında sorundan başka bir şey çıkmamış; çünkü başa geçen her yeni yönetim, kendi halkının haklarının, diğer halkların haklarının önünde görünce de sorunlar çözülemez bir hal almıştır.

Haklarını adaletli kullanamamanın yanında, Bosna Hersek’te işsizlik oranı %60’lara dayanmış durumdadır ve ekonomileri de sürekli alarm vermektedir. Şimdilik AB yardımları sayesinde ayakta durabilmektedirler. Yönetimler, ülkeyi daha ileri taşımak yerine hâlâ “Sırp-Boşnak-Hırvat anlaşmazlık kısır döngüsü”nü kırabilmiş değildir. Halklar, ülkenin her yanında dağınık bir biçimde yaşamakta, coğrafya üzerinde homojen bir halk dağılımı kesinlikle gözlemlenmemektedir. Bir yerde Hırvatistan bayrağı dalgalanırken, iki kilometre ötede Bosna Hersek bayrağı, ondan da beş kilometre ötede Sırbistan bayrağı dalgalanabilmektedir.

Bu üç halk arasındaki kutuplaşma öylesine derin yaşanmakta ki bu, ekonomik hizmet anlayışlarını da doğrudan etkilemektedir. Üç büyük GSM operatörü, üç farklı halka hizmet vermektedir. BH Mobile (Boşnak), m:tel (Sırp), HT Eronet (Hırvat)! Şaka gibi ama elinizde BH Mobile sim kartı varsa ve Hırvat bir yerleşim yerindeyseniz BH Mobile doğru düzgün çekmediği gibi kontör yüklemek istediğinizde de “Burada sadece Eronet kontör dolumu yapılmaktadır,” cevabını almaktasınız. Durum böyle olunca da telefon sahibinin hangi halktan olduğunu rahatlıkla anlayabiliyorsunuz.

Umarız ki bu güzel ülke, bu kaos ve ayrımcılık ortamından bir an önce kurtulur. Çünkü her insan barış, huzur ve sevgi içinde yaşamayı hak eder. Din, dil, ırk gibi farklılıklar bir kişinin daha iyi ya da daha kötü yaşamasını neden olacak etiketler değildir. Maalesef gezegenimiz insanları şu anda bunu anlamak için yeterince büyümemiştir(!)

Kafanızı biraz karıştırdık kabul ediyoruz. Ancak, hâlâ bitmiş değil, yine aynı tavsiyede bulunup sonraki bölüme geçmeden önce, lütfen önceki yazdıklarımızı hatırlayınız.

Yazının devamı için buraya tıklayınız.

 

3265total visits,5visits today

Bir Cevap Yazın