Bosna-Hersek Blog 6/10: Rota 2 – Mostar

Instagram:  gezenpati_, Facebook: @GezenPatii  

Önceki yazımız için buraya tıklayınız.

Blog 6: Rota 2 – Mostar


Sağda yuvarlak içinde Mostar köprüsü. Kare içindeki alan, Stara Čaršija-Eski Çarşı.Yukarıdan aşağı giden kesikli çizgi, Boşnak-Hırvat sınırı.

Mostar, Hersek bölgesinin en büyük şehri ve Bosna Hersek’in de en büyük beşinci şehridir. Neretva Nehri şehri ikiye bölmektedir.

Mostar’ın panoramik görünümü

Kente Mostar isminin verilmesi, şehrin XV. yüzyılda Osmanlıların kontrolüne geçtiği zamanlarda olmuştur. Ahşaptan bir köprü Neretva Nehri’nin iki yakasını bağlıyor ve şehrin ismi, “Köprü Koruyucuları” anlamına gelen mostari kelimesinden türemiştir.

Kentin sembolü olan Mostar Köprüsü (sağdaki haritada yuvarlak içinde) XVI. yüzyılda inşa edilmiştir. Haritada Stari Most “Eski Köprü” olarak gösteriliyor. Ahşap köprünün yerini alan bu yeni taştan köprü Mimar Sinan’ın öğrencisi ve çırağı olan Mimar Hayrettin tarafından yapılmıştır. Köprünün iki yakasına Halebinovka ve Tara kuleleri kurulmuştur.

Mostar Köprüsü

Evliya Çelebi, seyahatnamesinde Mostar Köprüsü hakkında kısaca şunları söylemiştir:

“Köprü göklere uzanan bir gökkuşağı gibi. On altı ülkeyi ziyaret ettim ama hiçbirinde böylesine yüksek bir köprü görmedim.”

Neretva Nehri’nin üzerine kurulu olan Mostar Köprüsü, hem şehrin sembolü, hem de Bosna Hersek’in dünyaya tanıtılmasında en fazla kullanılan imaj durumundadır.

Geçmişte köprüden atlamak “erkeklik” göstergesiymiş. Bu nedenle, çok sayıda kişi bu gösteri atlayışı sırasında hayatını kaybetmiştir ama hâlâ macera olsun diye köprüden atlayanlara ara sıra rastlanmaktadır. Köprü fotoğraflarına göre ufak görünse de yirmi dört metre yüksekliğindedir. Yanına yaklaştıkça ufaldığınızı hissediyorsunuz ve bu görkemli yapı karşısında büyülenip kalıyorsunuz.

Mostar Köprüsü ve Neretva Nehri

Mostar’da nüfusunun %48’i Hırvat, %44’ü Boşnak’tır. Bosna İç Savaşı esnasında 1992 yılında, Hırvat ve Boşnak halk arasında gerilim baş göstermiş ve nihayetinde 1993 yılında şehir ikiye bölünmüş. Haritada yukarıdan aşağıya giden kırmızı kesikli çizgi bu sınırı belirtmektedir.

Şehri ikiye bölen hat, iki halkın savaş cephesi haline dönüşmüştür. Günümüzde ana cadde olan bu hattın çevresindeki yapılarda, iç savaştan kalma hasar görmüş binaları daha yoğun olarak görebilirsiniz.

Mostar’da iç savaştan kalan binalar

Mostar’da 1993-1995 yılları arasında meydana gelen Boşnak-Hırvat savaşında, resmi rakamlara göre 2 bin  kişi hayatını kaybetmiştir. Çok kesin bir sınır olmamakla birlikte hâlâ bu kuzey-güney hattının doğusunda Boşnaklar, batısında ise Hırvatlar daha yoğun olarak yaşamaktadırlar.

Mostar Köprüsü, 1993 yılındaki iç savaş sırasında Hırvatlar tarafından yıkılmıştır. 2004 yılında ise İspanya, ABD, Türkiye, İtalya, Hollanda ve Hırvatistan’ın yardımlarıyla orijinaline sadık kalınarak tekrar inşa edilmiş ve böylece Mostar kenti, sembolüne tekrardan kavuşmuştur.

İç savaş sırasında şehirdeki birçok tarihi bina, çeşme ve okul haritadan silinmiştir. Mesela XVI ve XVII. yüzyıldan kalma 13 camiden 7 tanesi, 2 Ortodoks kilisesinden 1 tanesi savaştan sağlam çıkabilmiş. Savaştan önce şehirde bulunan tek sinagog ise savaştan sonra tiyatro binasına çevrilmiş.

Mostar’ın en turistik bölgesi Stara Čaršija-Eski Çarşı (Sağdaki haritada kırmızı kare içindeki alan), Neretva Nehri’nin batısındaki Boşnak yoğunluklu yerleşim yerinde bulunur. Burada çok sayıda hediyelik eşya dükkânı, restoran, kafe, müze ve tarihi cami ile karşılaşırsınız.

Stara Čaršija’daki Karađozbegova džamija (Karagöz Bey Cami)’nin minaresinin şerefesine çıkarak şehri izleyebilirsiniz. Minarenin şerefesine çıkmak hoş bir deneyimdi ve “Neden bizde de böyle bir şey yok?” sorusunu aklımıza ister istemez getirdi. Çünkü Batılı ülkelerde merkezdeki kiliselerin çoğunun en üstüne çıkabiliyor ve yüksekten şehri gerçekten çok keyifli bir şekilde izleyebiliyorsunuz. Müslüman Boşnaklar bunu camileri için yapabildiyse biz de aynısını yapabiliriz diye düşünmekteyiz.

Üstte, Stara Čaršija. Altta, Karađozbegova džamija’dan Mostar manzarası. Mostar’ın yukarıdan görüntülerinde, camileri ve kiliseleri bir arada görebilirsiniz.

Stara Čaršija’da Bišćevića Kuća (Bišćevićlerin Evi)’yı ziyaret etmenizi öneririz. “Türk Evi” diye de bilinen bu güzel ev, XVII. yüzyılda bir Türk tarafından yapılmıştır ve dönemin Osmanlı mimarisini çok güzel yansıtmaktadır.

Bišćevića Kuća / Türk Evi

Mostar Köprüsü’nün hemen batı kısmında bir de minisi var 🙂 Kriva ćuprija “Eğri Köprü, Crooked Bridge” diye de bilinen bu köprü, Mostar köprüsünden sekiz yıl sonra yapılmıştır. Yeşilliğin ve binaların arasında saklanmış bu mini köprüyü zar zor fark edebildik, fotoğrafta da işaretledik. Bakalım siz de bulabilecek misiniz? 🙂

Kriva ćuprija: Mini Mostar Köprüsü

Boşnakların “cevabi kebabı” čevabčiči oldukça meşhurdur. Ancak, Mostar’da cevabi yediğimiz “Kod Bahre Kebapçısı” Čevabdžinica “Kod Bahre”, Bosna Hersek’te yemek yediğimiz kebapçıların içinde en iyisiydi. Eğer bozmadıysa şu ana kadar yediğim en lezzetli et yemeklerinden biriydi.

Cevabi, soğan ve isterseniz kajmak ile sunulur. Yugoslavya’nın dağılmasından oluşan ülkelerde kaymak, bizim algıladığımızdan biraz daha farklı olup, tuzlu bir tatdır. Bizim kaymakla peynir arasındaki bu lezzet, ülkenin her yerinde farklı şekillerde yapılmaktadır.

Čevabdžinica “Kod Bahre”de cevabi enfesti

Yazının devamı için buraya tıklayınız.

2603total visits,1visits today

Bir Cevap Yazın