Efes Blog 6/11: Efes Antik Kenti 3. Bölge – Celsus Kütüphanesi ve Yamaç Evler

Instagram:  gezenpati_, Facebook: @GezenPatii  

Önceki yazımız için buraya tıklayınız.

Blog 6: Efes Antik Kenti (3.Bölge)

Efes Antik Kenti 3. Bölge: Celsus Kütüphanesi ve Yamaç Evler

Efes Antik Kenti 3. Bölge: Celsus Kütüphanesi ve Yamaç Evler’in uydu görüntüleri

 

Celsus Kütüphanesi: Celsus, sadece Efes’in değil, Türkiye’nin de yurtdışı tanıtımlarında sembollerinden biri. Birçok vatandaşımızın hafızasında yer etmiş olan bu kütüphane, aynı zamanda eski yirmi milyon banknotlarımızın arka yüzünde de bulunuyordu.

Eski yirmi milyon liralık banknotlarımızın arkasında bulunan Efes resmi. Sol arkadaki yapı Celsus Kütüphanesi, sağdaki yapı Hadrian Tapınağı.

Kütüphane, şehrin en güzel meydanına, Mermer Cadde ile Kuretler Caddesi’nin kesiştiği yerde, MS II. yüzyılda inşa edilmiş. O dönem görev yapmakta olan Efes Valisi Celsus, öldükten sonra şehre bağışlayacağı parayla bir kütüphane yapılmasını, kalan paranın faiziyle de her yıl kütüphaneye yeni kitaplar alınmasını vasiyet etmiş. Böylece kütüphanenin on iki bin kitabı olmuş. Tabii bu kitapları günümüzdeki kitaplar gibi düşünmeyin. Çoğunluğu papirüs olan kitaplar, rulo şeklinde katlanıyormuş.

Kütüphanenin kurulmasındaki amaç şehri aydınlatmakmış ve kurulduğu yıllarda Akdeniz Havzası’nın en güzel yapılarından biriymiş. Kütüphane girişi tam bir şahaser, mermer işçilik göz alıcı, insan bakmaya doyamıyor. Girişte bulunan dört kadın heykelinin altında soldan sağa sırasıyla şunlar yazıyor:

ΣΟΦΙΑ ΚΕΛΣΟΥ (Sofia Kelsou): Celsus’un Sezgisi

ΑΡΕΤΗ ΚΕΛΣΟΥ (Areti Kelsou): Celsus’un Erdemi

ΕΝΝΟΙΑ ΦΙΛΙΠΠΟΥ (Eppoia Filippou): Philippus’un Yeteneği

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΕΛΣΟΥ (Epistimi Kelsou): Celsus’un Bilgeliği

Heykellerin arasından içeri girdiğinizde karşılaştığınız tezat görüntü sizi şaşırtıyor: Bu sanat eserinin mermer dış cephesi ne kadar süslüyse, tuğla iç kısmı bir o kadar sade ve süssüz. Yapının orijinal hâlinde de içi gerçekten tuğlaymış ve çok sadeymiş. Zaten kütüphaneden geriye bir dış cephesi bir de girişi kalmış, kalanı tamamen yıkılmış. En büyük zararlanma, 262 yılında Gotlar’ın Efes’i yağmalanması esnasında meydana gelmiş. Kütüphane alev alev yanmış ve geriye sadece dış cephesi kalmış. 400’lü yıllarda bina Bizanslılar tarafından onarılıp, merdivenlerine bir çeşme eklenmiş. Ancak Orta Çağ’da meydana gelen büyük bir depremde bu onarılan yapı da dış cephesiyle birlikte çökmüş.

XX. yüzyılın başında Celsus Kütüphanesi’ni Avusturyalılar keşfetmişler ve 1970-78 yılları arasında yine Avusturyalılar tarafından ilk haline uygun olacak şekilde onarılarak ayağa kaldırılmış. Anlayacağınız, Türkiye’nin sembolü olan ve dünyaya Türkiye’yi tanıtırken kullandığımız görüntülerden biri olan Celsus Kütüphanesi’nin varlığını Avusturyalılar’a borçluyuz…

Celsus Kütüphanesi

Celsus Kütüphanesi ve sağda kütüphaneyi Ticari Agoya’ya bağlayan Mazeus-Mithridates Kapısı

Celsus Kütüphanesi ve solda Hadrian Kapısı

 

Celsus Kütüphanesi’nin girişi başlı başına bir sanat eseri, insan bakmaya doyamıyor.

Girişte bulunan dört kadın heykelinin soldan sağa fotoğrafları:

ΣΟΦΙΑ ΚΕΛΣΟΥ (Sofia Kelsou): Celsus’un Sezgisi

ΑΡΕΤΗ ΚΕΛΣΟΥ (Areti Kelsou): Celsus’un Erdemi

ΕΝΝΟΙΑ ΦΙΛΙΠΠΟΥ (Eppoia Filippou): Philippus’un Yeteneği

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΕΛΣΟΥ (Epistimi Kelsou): Celsus’un Bilgeliği

 

Celsus Kütüphanesi’nin tuğladan oluşan iç mekanı, mermerden yapılan süslü dış görüntüsüne tezatlık oluşturuyor:

Celsus Kütüphanesi’nin içi

Celsus Kütüphanesi’nin içinin rekonstrüksiyonu

 

Mazeus-Mithridates Kapısı: Celsus Kütüphanesi’ni Ticari Agora’ya bağlayan üç kemerli kapı. Mazeus ve Mithridates, İmparator Augustus’un köleleriymiş. İmparator tarafından özgürleştirilen ve Efes’e memur olarak atanan bu iki adam, imparator ve ailesini o kadar çok seviyormuş ki onların adına MÖ III. yüzyılda bu kapıyı inşa ettirmiş. Ama yine de kapıya bu iki adamın ismi verilmiş 😊

Biz göremedik ya da görüp anlamadık ancak kapının üzerinde bir yazı bulunuyormuş: “Buraya her kim tuvaletini yaparsa, Hekate’nin gazabına uğrasın”. Kapının karşısındaki latrina (tuvalet)’ya gitmeye üşenenler kapıya tuvaletini yaptığı için bu yazı yazılmış 😊 Daha da Türkçesi, anıtsal kapının üzerinde antik dilde “Buraya işeyen eşektir” yazıyormuş 😊

Bu arada Hekate, Batı Anadolu’ya yerleşmiş ilginç bir tanrıça kültü olmuş. Dünyada Hekate’ye adanan tek tapınak olan Lagina Kutsal Alanı, Yatağan’da bulunuyor. Hem bu ilginç tanrıça hem de Lagina hakkındaki yazımız yakında sitemize eklenecek, bilginize 🙂

Mazaeus-Mithridates Kapısı, Celsus Kütüphanesi’ni Ticari Agora’ya bağlayan üç kemerli kapıdır.

Ticari Agora tarafından Mazaeus-Mithridates Kapısı

 

Celsus Kütüphanesi’nin karşısındaki yapılar: Aşk Evi, Latrina, Skolastika (Varius) Hamam

Burası bizce antik şehrin en ilginç kısmı 😊 Celsus Kütüphanesi’nin tam karşısında, şehrin en önemli meydanında Aşk Evi bulunuyor. Müze yönetimi, yapının adını sevimlileştirse de aslında burası şehrin genelevi. İki katlı yapının üst katlarında kadınların odaları, alt katında ziyaretçilerin odaları bulunuyormuş. Yerler mozaiklerle kaplı, duvarlarda kadın freskleri bulunuyormuş.

Aşk Evi’nin yanında gelişmiş bir kanalizasyon sistemine sahip Latrina (Halkla açık umumi tuvaletler) ve hamam bulunuyormuş. Skolastika (Varius) isimli bu hamam, üç katlı, 1000 kişi kapasiteli bir yapıymış. İçinde dinlenme odaları, eğlence salonları bulunuyormuş ve hem Latrina hem de Aşk Evi ile bağlantılıymış.

Kaç tane Efesli erkeğin kütüphaneye gitme bahanesiyle buraya geldiğini hayal bile edemiyoruz 😊

Celsus Kütüphanesi’nin karşısındaki yapılar: Aşk Evi, Latrina, Skolastika (Varius) Hamam ve sağda Hadrian Kapısı

Aşk Evi’nin yerleri mozaiklerle, duvarları fresklerle kaplıymış.

Yazının devamı için buraya tıklayınız.

 

3245total visits,27visits today

Bir Cevap Yazın