Kos Blog 1/5: Kos Adası (İstanköy), Yunanistan

Kos Blog 1: Kos Adası (İstanköy), Yunanistan

Kos (Κως) ya da Türkçe’de İstanköy olarak da bilinen ada, Bodrum ve Datça yarımadalarının arasında bulunan, 45 kilometre uzunluğunda, 2-11 kilometre genişliğinde bir Yunan adası.

Kos adası, tarih kitaplarında bahsedilen On iki ada’dan biri. On iki ada ya da orijinal adıyla Dodekanisa (İngilizcesi The Dodecanese) aslında 15 büyük, 150 ufak Yunan adasını belirtmektedir. Bu adalardan en büyükleri sırasıyla Rodos (1400 km2), Karpathos (300 km2), Kos (290 km2) ve Kalimnos (110 km2)’tur.

Yazı boyunca konuşma dilindeki gibi adaya kısaca “Kos” diyeceğiz.

On iki ada’nın en büyük adalarından biri olan Kos’un haritadaki yeri

Kos’un Eski Adları

Kos’un çok karmaşık bir tarihi var ve adanın adı birçok kez değişmiş. Bilinen en eski isimleri Kynnis ve Koia. Bu isimler aynı zamanda Yunan mitolojisinde tanrılarla savaşan devlerin isimleriymiş. Mitolojiye göre, tanrı-dev savaşı (Gigantomachia) sonrasında Kos’a bir dev sığınmış ve deniz tanrısı Poseidon, bu devi de yenilgiye uğratırken elindeki üç çatallı mızrakla Kos’u ikiye bölmüş. Diğer parçadan da Nisyros (Nisiros) Adası oluşmuş.

Bu nedenle olsa, enteresan bir şekilde hala Kos ve Nisyros, gördüğümüz bütün rehber kitaplarında ve haritalarda birlikte anlatılmaktaydı 😊 Nisyros, Kos’un hemen güneyinde bulunuyor ve oldukça ilgimizi çeken bir volkanik ada. Bir gün mutlaka gideceğiz ve sizinle de paylaşacağız 😊

Kos’un bilinen başka eski isimleri: Meropis (bir kralın adına ithafen bu isim verilmiş), Karis (Karyalılar, adanın şeklinden dolayı adını aslında “karides” koymuşlar), Nympheae (mitolojide dini bir isim), Stancho (Romalılar dönemi), Lango (Malta Şövalyeleri, adanın şekli nedeniyle adaya “uzun” demişler aslında), Coo (İtalyanlar).

En nihayetinde Osmanlılar döneminde “İstanköy” denmiş, Yunanlılar bu kelimeyi “İs tin ko” yani “Kos’a” olarak kullanmışlar ve sonunda kelime “Kos” olarak değişmiş.

 

Kos’un Tarihi

Kos’un tarihine gelince daha karmaşık bir geçmişle karşılaşıyoruz. Adada ilk yerleşimler MÖ 5000’lerde oluşmuş ve ada, birçok Yunan kavmi arasında el değiştirmiş. Bunlardan en bilinenleri Minoslular, Mikenler, Dorlar, Spartalılar, Atinalılar olmuş.

Helenistik dönemde (Büyük İskender’in öldüğü MÖ 323 yılıyla, Romalılar’ın Yunanistan’a geldiği MÖ 146 yılları arası) Kos, en parlak günlerini yaşamış ve ada nüfusu 160 bini aşmış.

MS VI. yüzyıldan sonra Kos, ara ara başka halkların kontrolüne de geçmiş veya yağmalanmış: Persler, Romalılar, Vandallar, Vizigotlar, Slavlar, Araplar, Venedikliler, Cenevizliler ve Bizanslılar.

Ada; XIV. yüzyılda Malta Şövalyeleri’nin, XVI. yüzyılda Osmanlıların yönetimine geçmiş. 1912’de İtalyanlar, 1943’te Almanlar, 1945’te İngilizler ada yönetimine el koymuşlar.

1948 yılında Paris Antlaşması’yla Kos’un da içinde olduğu On iki ada temelli Yunanistan’a bağlanmış.

Bu karmaşık tarih nedeniyle Kos’ta çok fazla halka ait eser var. Aslında bu eserlerin çok az bir kısmını görebiliyoruz çünkü ada, tarih boyunca defalarca kez depremlerle ve istilalarla yerle bir olmuş. Günümüzdeki tarihsel yapılarda Yunan etkisinin yanında en çok Roma, Malta Şövalyeleri, Osmanlı ve İtalyan eserlerini görmekteyiz.

 

Günümüzde Kos

Günümüzde Kos’un nüfusu 31 bin. Adanın kıyı uzunluğu 112 kilometre ve bu uzunluğun çoğu kumsal J Yanlış duymadınız, adanın neredeyse her yerinde yüzebiliyorsunuz. Deniz tertemiz, iklim zaten Bodrum ile aynı, Türkiye’de görmeye alışık olduğumuz çirkin yapılaşma yok, doğaya ve çevreye saygısız aşırı büyük tesisler de yok. Bodrum’un 1980’lerdeki hali gibi diyebiliriz. Herşey çok mütevazı ve doğal. Bir yere oturduğunuzda neredeyse her zaman Yunan müziği çalıyor. Bizdeki gibi yüksek sesli “dımtıs müzik” asla duymuyorsunuz.

Kos’ta yüzülebilen sahiller (mavi çizgiler ve noktalar), kıyı uzunluğunun büyük bir kısmını oluşturuyor.

Anlayacağınız Bodrum’daki gibi çoğu zaman “şişirme” bir tatile değil, “gerçek” bir tatile gidiyorsunuz. Sessiz, sakin ve huzurlu.. Kazıklanma korkunuz da yok, her şeyin fiyatı çok net ve belli, her bütçeye de uygun tatil seçenekleri var.

Kos şehrinin halkı Türklere çok alışkın. Bodrum’dan Kos’a kışın bile hergün feribot seferleri düzenleniyor. XX. yüzyılın başında ada nüfusunun yaklaşık yarısı Türkmüş ve sayıları 4 bine yakınmış. Kanuni döneminde yerleştirilen bu Türkler’in çoğu, Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’ye göç etmiş (göç edenleri çoğu Türkiye’nin batı kıyılarına yerleşmiş). Günümüzde Kos’ta 2000 civarında Türk var. Türklerin çoğu Kos şehir merkezinde ve merkezin üç kilometre dışındaki Platani semtinde yaşıyor. Gezimiz boyunca Kos şehri dışındaki yerlerde Türk etkisinin çok olmadığını şaşırarak gördük. Ancak Kos şehir merkezinin her an her yerinde Kos’lu Türklerle Türkçe konuşabiliyorsunuz.

Bu arada Kos’ta gezerken her yerde mini mini kilisecikler görüyorsunuz ve hepsinin dizaynı diğerinden çok farklı. Ne olduklarını çok merak ettik, araştırdık ve neden varoldukları ile ilgili birçok açıklama bulduk. Bazıları o noktada trafik kazasında ölenleri anmak için, bazısı o noktada trafik kazası geçirip hayatı kurtulanlar tarafından, bazısı bizdeki hayır çeşmesi mantığıyla, bazısı da insanlar yol kenarında durup ibadet edip huzur bulacakları yer olsun diye yapılıyormuş. Anlayacağınız bu kiliseciklerin yerleştirilmesi için kesin bir neden yok. Hepsinin kendi hikayesi var… (Not: Sonradan bu mini kiliseciklerin Yunanistan’ın her yerinde bulunduğunu farkettik)

Çok sayıdaki mini kiliseciklerden sadece üçü.

Kos’a Nasıl Gidilir?

Türkiye’den Kos’a gitmeniz için 2 tane yol var:

  • Atina’dan uçakla/feribotla: Antimachia’da bulunan “Hipokrat Havalimanı”, Kos şehir merkezine 23 kilometre uzaklıkta. Buradan belediye otobüsleri ya da taksiyle Kos şehir merkezine ulaşabilirsiniz. Ayrıca Pire (Atina)’den feribot seferleri de var ama yolculuk 13 saat sürüyor. Çok tercih edilen bir yöntem değil çünkü önce Atina’ya ulaşmanız lazım, sonra da uçak/feribota baya para vermeniz gerekiyor.

Yazın Hipokrat Havalimanı’na Avrupa’daki birçok şehirden sezonluk uçuş düzenlenirken, kışın genelde iç hat uçuşları gerçekleşmekte.

Hipokrat Havalimanı, adanın ortasındaki Antimachia’da bulunuyor.

  • Bodrum’dan feribotla: Çok daha pratik bir yöntem. Bodrum’dan Kos’a sefer düzenleyen iki tane liman var. Biri Bodrum Kalesi’nin yanındaki eski liman, diğeri de Bodrum merkeze bir buçuk kilometre uzaklıkta Kumbahçe Mahallesi’ndeki Bodrum Cruise Port.

Bodrum’dan Kos’a ulaşmak, feribotla 45-60 dk, katamaranla 25-30 dk sürüyor.

Bodrum limanından bir görüntü

Kos’a giderken Bodrum manzarası

Kos Rehberi

Kos Adası’nı yedi bölgede inceledik:

  1. Kos şehri (Bkz. Kos Blog 2- Kos Şehri ve Kos Blog 3-Kos Şehri (Devamı))
  2. Platani & Asklepieio (Bkz. Blog 4: Kos Adası’nın Doğusu)
  3. Kos’un Doğu Kıyıları: Psalidi, Agios Fokas, Therma (Bkz. Blog 4: Kos Adası’nın Doğusu)
  4. Kos’ta Dikeos Dağı’nın Etekleri: Zia & Asfendiou (Bkz. Blog 4: Kos Adası’nın Doğusu)
  5. Kos’un Kuzey Kıyıları: Lambi, Tingaki, Marmari, Mastichari (Bkz. Blog 5: Kos Adası’nın Ortası ve Batısı)
  6. Kos’un Ortası: Antimachia ve Kardamena Bölgesi (Bkz. Blog 5: Kos Adası’nın Ortası ve Batısı)
  7. Kos’un Doğusu: Kefalos Bölgesi (Bkz. Blog 5: Kos Adası’nın Ortası ve Batısı)

Yazının devamı için buraya tıklayınız.

 

 

4340total visits,1visits today

Bir Cevap Yazın