Porvoo, Finlandiya

Instagram:  gezenpati_, Facebook: @GezenPatii  

Porvoo

Porvoo, Finlandiya’nın başkenti Helsinki’nin 52 kilometre doğusunda bulunuyor.

Porvoo’nun flaması

Porvoo, Finlandiya’nın en eski ve Orta Çağ’dan kalan altı yerleşiminden biri. Bu altı yerleşim: Turku, Naantali, Ulvila, Rauma, Porvoo ve Viipuri (Vyborg). Viipuri, günümüzde Rus topraklarında olduğu için elimizde pratikte beş tane yerleşim yeri kalıyor. En eski yerleşim yeri diyorsam, bizdeki gibi 5000 yıllık 8000 yıllık şehirler düşünmeyin. Finlandiya’nın çok kuzeyde olması nedeniyle, tarihte göç rotaları üzerinde olmamışlar. Bu nedenle fazla halkla irtibata geçmemişler.

Aslında Porvoo, Taş Devri’nde de yaşanılan bir yermiş ama tam bir şehir olmasının geçmişi XIV. yüzyıla dayanıyor. Finliler tarafından da Porvoo’nun kuruluş yılı 1346 olarak kabul ediliyor. İsveçlilerin Fin topraklarını ele geçirmesinden sonra Porvoo, XIII.-XIV. yüzyıllar boyunca Katolik Kilisesi ve İsveç Krallığı tarafından yoğun bir şekilde kolonize edilmiş. Burada yerleşenlere bir süre vergi muafiyeti kolaylığı sağlanmış ve yerleşimcilerin gıda, hayvan gibi temel ihtiyaçları da devlet tarafından karşılanmış. Porvoo’nun ortasından geçen Porvoonjoki Nehri’nin yanına kalelerini de kurmuşlar ve şehre “Nehir yakınındaki kale” anlamına gelen Borgå ismini vermişler (Borg=Kale, Å=Nehir).

1721 yılında İsveçliler, Viipuri (Vyborg)’yi Ruslara kaybettikten sonra piskoposluk merkezi Porvoo’ya taşınmış ve o sırada Porvoo, Finlandiya’nın en büyük ikinci şehriymiş (Zaten yakın tarihte Finlandiya bir İsveçliler bir Ruslar arasında gidip gelmiş. Daha detaylı bilgi için tıklayınız).

Günümüzde 50 bin civarında insanın yaşadığı Porvoo nüfusunun 1/3’ü İsveçli ve yerleşim, İsveçliler tarafından hâlâ Borgå olarak isimlendiriliyor. Zamanla Finliler bu kelimeyi Finlileştirerek Porvoo adını vermişler.

Porvoo, Helsinki’nin 52 kilometre doğusunda bulunuyor. UNESCO Dünya Miras Listesi’ne girmeye aday bir şehir. Gezmesi çok kolay. Ufacık bir yerleşim yeri ve hiç toplu taşıma kullanmanıza gerek yok. Tarihsel Porvoo’nun bulunduğu yer ise Porvoonjoki Nehri’nin doğu kıyılarındaki “Eski Şehir” bölgesi.  Bu bölgede bulunan Arnavut kaldırımlı sokaklar, ahşap binalar XIX. yüzyıldan beri korunuyor. Bu yüzyılda Eski Şehir’in çevresinde oluşan yerleşimler de tarihsel dokuyu bozmayacak şekilde yine ahşaptan inşa edilmiş. Geçtiğimiz yüzyıla kadar da nehrin batısında hiç yerleşim yeri bulunmamış. Geçtiğimiz yüzyıl ise, şehrin genişlemesiyle nehrin doğusuna da yerleşim kurulmaya başlanmış. 1990 yılında şehir planlamasıyla ilgili bir mimarlık yarışması düzenlenmiş ve yarışmayı Mimar Tuomas Siitonen kazanmış. Siitonen’in yönetiminde yeni yapılacak yerlerde hem tarihi doku korunmuş hem de yapılan modern binalarda eski yapıların mimarisinden aykırılık kaçınılmış.

Bu ufacık yerleşim yeri aslında bir başarı hikayesi. Dünyaya örnek olacak cinsten. İsteyen istediği yere istediği tipte binayı Porvoo’ya koymamış/koyamamış. Geçmiş, yıkılıp yenisinin yapılmasıyla ortadan kaldırılmamış. Aksine yeni yapılar, geçmişle kucaklaşmış ve geçmişi geliştirmiş. Biz bu uygulamayı binlerce hatta on binlerce yıllık geçmişe sahip yerleşimlerimize yapmış olsaydık şu anda ne halde olurlardı bir düşünün. Turistler Verona’ya, Barselona’ya, Roma’ya, Atina’ya gitmek yerine akın akın bize gelirlerdi. Her yanımız tarihi eserlerle ve koruma altındaki doğal parklarla çevrili olurdu. Hem daha insancıl yaşardık hem de daha mutlu (Bkz. İstanbul Özeleştiri). Zararın neresinden dönersek kârdır diyoruz ve Porvoo ile ilgili fotoğraf paylaşımlarını yapıyoruz:

Helsinki – Porvoo şehirler arası yolu. Her yanı yemyeşil olan bu anayolun solundaki bisiklet yoluna dikkat edin ve bu yol, ana yoldan ayrılmış.

Porvoo’nun uydu görüntüsü. Kırmızı ile işaretlediğim alan, Porvoo’nun Eski Şehir bölgesi. Şehri kuzey-güney yönünde ayıran nehir ise Porvoonjoki.

Porvoo’nun yeni şehir kısmından görüntüler. Şehirde estetik dışı hiçbir görüntü yok. Merkezde bulunan yürüyüş patikasına beton dökülmemiş, her yerde geniş yeşil alanlar bulunuyor.

Porvoo’nun Eski Şehir bölgesinden görüntüler.

Porvoo Katedrali. Şehrin en eski binalarından biri ve geçmişi XIII. yüzyıla dayanıyor. Çan kulesi, ana binadan ayrı bir şekilde planlanmış. Tarihi boyunca birçok kez hasar görmüş. En son hasarlanması da 2006 yılında gerçekleşmiş. Sarhoş bir Finli genç yanlışlıkla katedrali yakmış (Bkz. Finli-Alkol İkilisi). Kendisine hem hapis hem de 4,3 milyon Euro tazminat cezası verilmiş. Katedral restore edilip 2008 yılında tekrardan hizmete girmiş.

Porvoonjoki Nehri’nden görüntüler

Vanha silta (Eski köprü). XIII. yüzyılda inşa edilen bu köprü, 1950’lere kadar Porvoo’nun tek köprüsü olmuş.

Vanha silta (Eski Köprü) üzerinden Porvoo

Porvoonjoki Nehri’nin batısından Eski Şehir.

Not: Porvoo hakkında daha fazla bilgi almak için www.visitporvoo.fi sitesini ziyaret edebilirsiniz.

 

 

 

4055total visits,40visits today

Bir Cevap Yazın